Az előadás letöltése folymat van. Kérjük, várjon

Az előadás letöltése folymat van. Kérjük, várjon

Lestur er línudans Leiðir til að efla lesskilning Ráðstefna í Brekkuskóla 6. september 2008. Samtök um skólaþróun og Skólaþróunarsvið HA Rósa Eggertsdóttir.

Hasonló előadás


Az előadások a következő témára: "Lestur er línudans Leiðir til að efla lesskilning Ráðstefna í Brekkuskóla 6. september 2008. Samtök um skólaþróun og Skólaþróunarsvið HA Rósa Eggertsdóttir."— Előadás másolata:

1 Lestur er línudans Leiðir til að efla lesskilning Ráðstefna í Brekkuskóla 6. september Samtök um skólaþróun og Skólaþróunarsvið HA Rósa Eggertsdóttir

2 Rósa Eggertsdóttir2 Kastély Repülõ A repülõ kastély Egyszer volt, hol nem volt, hetedhét országon is túlnan volt, volt egyszer egy szegény ember meg egy szegény asszony. Nagyon nagy szegénységben éltek. Mégis mindig azon tûnõdtek, hogy õnekik miért nem lehetett gyerekük. Volt egy almafájuk. Egy szép õszi napon kiment az asszony a kertbe. Amint az almafa mellé ért, egyszerre lepottyan arról három alma. A földön pedig csak kettéválik a három alma, és három egészséges, gyönyörû kis csecsemõ fordult ki belõlük. Mind a három fiúgyermek volt. Slóð sótt 1. september 2008:

3 Rósa Eggertsdóttir3 Vygotsky Svæði hins raunverulega þroska –Zone of actual development Svæði hins mögulega þroska –Zone of proximal development

4 Rósa Eggertsdóttir4 Stigskiptur stuðningur (scaffolding) 1  2  3  4 kennari gerir nemandi gerir Nemandi horfir Nemandi hjálpar Kennari hjálpar Kennari fylgist með Mynd: Learning-centered teaching (Wilhelm J. o. Fl. 2001:11)

5 Rósa Eggertsdóttir5

6 6 Thinking skills samkvæmt National Curriculum í Bretlandi Aðrir þættir náms verðugir að meta: problem solving, self-awareness, managing feelings, motivation Vinna með upplýsingar (information processing) safna gögnum raða og flokka röðun og samhengi bera saman og sundurgreining greina hluta og heildir Röksemdir (reasoning) færa fram rök - rökstyðja draga ályktanir - aðleiðsla útskýra taka ákvarðanir Færni við öflun upplýsinga (enquiry) - spyrja spurninga - skipuleggja hvað á að gera - spá fyrir um niðurstöður Skapandi hugsun (creative thinking) - setja fram og útvíkka hugmyndir - setja fram tilgátu - leita að öðrum möguleikum /lausnum - beita ímyndunarafli Mat (evaluation) -setja fram viðmið -vega og meta upplýsingar

7 Rósa Eggertsdóttir7 Skemakenning [lesendur] þurfa að búa yfir fyrri skilningi svo þeir geti tengt sig við nýtt efni. Þessari fyrri þekkingu hefur verið lýst sem „set of schemata“, þ.e. leiðir til að gera sér í hugarlund hvernig heimurinn er - og nýjar hugmyndir eru felldar að fyrri hugmyndum - eða hugsa þarf upp á nýtt hvernig heimurinn er vegna þess að nýja þekkingin féll ekki vel að þeirri þekkingu sem fyrir var. Wray, D. og Medwell, J. (1991). Literacy and language in the primary years. London: Routledge. Bls. 24 – 25

8 Rósa Eggertsdóttir8 Hvers konar textaform? Um hvað fjallar textinn? Í góðu veðri Gott veður Hægviðri Tvírætt veður Hlákubleyta Dimmt í lofti Úrkoma Snjóslydda Tvísýnt veðurútlit Veður að spillast Hríðin brast á Sterkviðri Gaddfreðinn Veðurhvinur Hríðargusa Svartahríð Óhemjuveður Vindstaða Gaddur Veðurofsi Slydduveður Rofa til lofts Helfrjósa Skafhríð Stytta upp Snjóa leysti Veðurofsi Frost Guðjón Jónsson: Á bernskuslóðum

9 Rósa Eggertsdóttir9 Orðaforði - lykilþáttur Orðaforða ætti að kenna beint og óbeint. Endurtekið og margvíslegt birtingarform orða er mikilvægt. Bein kennsla ætti að fela í sér enduruppbyggingu texta og virkni nemenda við slíkar æfingar. Það að einskorða sig við eina leið til að efla orðaforða mun ekki skila tilætluðum árangri. (NRP 2000)

10 Rósa Eggertsdóttir10 Lesa línurnar Að skilja texta bókstaflega Maðurinn hafði verið að vinna við dráttarvél: „Ahh, loksins tókst mér að losa vélina“. Konan: „Er það? Var hún ekki rosalega þung?“ Maðurinn: „Ja, ég var reyndar að losa stimplana í vélinni svo hún gæti gengið“.

11 Rósa Eggertsdóttir 11 Lesa á milli línanna Ekki orðað beint en túlkun er innan efnis textans. Skeyti til sjómanns : Börnin veik. Vantar peninga. Allt í lagi. Svava. Ásta barði börnin. Ásta, Barði, börnin. Dregur úr styrk Hönnu Stappar stálinu í Georgíumenn Bretar súrir út í Kínverja Miklar sveiflur á olíuverði (MBL 2. sept 08) Dregur úr styrk Hönnu Stappar stálinu í Georgíumenn Bretar súrir út í Kínverja Miklar sveiflur á olíuverði (MBL 2. sept 08) “ Kolla mín, nú vil ég bara fara bráðum. Það hlýtur að fara að styttast í þessu hjá mér.“

12 Rósa Eggertsdóttir12

13 Rósa Eggertsdóttir13 Lestur út fyrir línurnar: Tengja við fyrri þekkingu og reynslu Texti og ég Texti og annar texti Texti og umheimurinn Rog 2003 vísar í Zimmerman og Keene 1998.

14 Rósa Eggertsdóttir14 Texti og ég Að tengja efni texta við eigin reynslu. „Hafið þið einhvern tímann...? “ eða „Hvað minnir þessi saga ykkur á?“ Eftir lesturinn talar kennari við nemendur um hvaða tengingar hjálpuðu þeim að skilja. Kennari skráir tengingar sem nemendur gera. Á þennan hátt kennir kennarinn byrjendum hvernig á að mynda tengingar til að verða góðir lesarar, jafnframt eflist námsvitund nemenda, þ.e. að hugsa um hugsun sína á meðan þeir lesa.

15 Rósa Eggertsdóttir15 Texti og annar texti Mismunandi bækur eftir sama höfund Bækur um sama efni Persónur, manngerð Söguþráður, flétta í sögu Uppbygging sögu Mismunandi útgáfur af sömu sögu

16 Rósa Eggertsdóttir16 Samkenni og sérkenni Skrá tengsl milli texta á Venn-kort, sýnir samkenni og sérkenni texta. PersónurVandiLausn Saga A Saga B Saga C Ef breytur eru fleiri en tvær

17 Rósa Eggertsdóttir17 Lesa út fyrir línurnar Tengja við lífið. Bein kennsla um hvernig má bregðast við texta í tengslum við umheiminn hjálpar til við að upplýsa nemendur um mikilvæg málefni, skýrir fyrir þeim hugmyndir og sjónarhorn og kennir þeim að meta einstaklingsmun. „Forgangsverkefni að tryggja fulla atvinnu Geir H. Haarde, forsætisráðherra, sagði á Alþingi í dag, að mikilvægt væri að allir sýni skilning á því ástandi, sem nú er vegna andstreymis í efnahags- málum. Þá sagði hann að það væri forgangsverkefni ríkistjórnarinnar, að tryggja að hér verði eftir sem áður full atvinna fyrir vinnufúsar hendur.“ Mbl 2. september / Viðbrögð lesanda: Ætli þessi orð dugi þeim 1400 sem nýlega var sagt upp vinnu?

18 Rósa Eggertsdóttir18 Snorri Hjartarson Ég heyrði þau nálgast Ég heyrði þau nálgast í húminu, beið á veginum rykgráum veginum. Hann gengur með hestinum höndin kreppt um tauminn gróin við tauminn. Hún hlúir að barninu horfir föl fram á nóttina stjarnlausa nóttina. Og ég sagði: Þið eruð þá enn sem fyrr á veginum flóttamannsveginum, en hvar er nú friðland hvar fáið þið leynst með von ykkar von okkar allra? Þau horfðu á mig þögul og hurfu mér sýn inn í nóttina myrkrið og nóttina.

19 Rósa Eggertsdóttir19 Þrenns konar viðhorf til texta og lesenda Textinn allt – lesandinn ‘ekkert’ »(til 1970+) Gagnvirkni milli merkingar í texta og lesandans – lesandinn verður mikilvægur »(1970+ > 2000 >>) Lesandinn allt – textinn blekklessa uns hann er lesinn. Kenning um svörun eða viðbragð. »(1938?/1995 > > > )

20 Rósa Eggertsdóttir20 Transactional theory of reading Hver lestrarathöfn er atburður, þar sem á sér stað tilfærsla (transaction) sem nær til tiltekins lesanda og... texta, sem á sér stað á tilteknum tíma, í tilteknum aðstæðum.... Merkingin er ekki tilbúin ‘í’ textanum eða ‘í’ lesandanum, heldur verður til á meðan tilfærslu stendur á milli lesanda og texta. Lesandinn velur sér stöðu eftir tilgangi lestrarins. Louise M. Rosenblatt (1904 – 2005) Lesendur nota þekkingu sína og reynslu til að fá fram merkingu. Reader response kenning

21 Rósa Eggertsdóttir21 Aesthetic og efferent reading Aesthetic reading: (að njóta og skynja) The reader’s attention is centered directly on what he is living through during his relationship with that particular text. Rosenblatt 1978 :25 Efferent reading: (gagnsemistexti) The reader´s attention is focued primarily on what will remain as the residue after the reading.

22 Rósa Eggertsdóttir22 „Ljóðið” þvert á móti - gerir ráð fyrir virkri þátttöku lesandans gagnvart textanum en stendur „ljóðið” fyrir allar gerðir bókmennta, þar með taldar skáldsögur, leikrit, ljóð og smásögur. Ljóðið táknar samruna lesanda og texta. Lestur er ferli sem tekur til lesanda og texta á tilteknum tíma, í tilteknum aðstæðum. Rosenblatt gerir greinarmun á milli “textans” og “ljóðsins”. Innan tilfærslukenningar hennar, er „textinn“ röð af prentuðum táknum túlkanleg í málleg tákn. Krasny, K. A. (2005) Efferent Aestheti c Rosenblatt:

23 Rósa Eggertsdóttir23 Skilningur byggist á því að tengja nýtt efni við fyrri þekkingu og reynslu. Hlutverk allra kennara í bóklegum fögum: Kenna nemendum hvernig hægt er að mynda tengingar. Kenna nemendum að nota tengingar til að skilja betur það sem þau lesa. Rog 2003 vísar í Rosenblatt 1978

24 Rósa Eggertsdóttir24 Þar sem viðbragðsmiðuð kennsla þrífst, telja kennarar viðbrögð/svörun vera kjarna í eflingu læsis. Sem dæmi um viðbragðseinkenni í skólastofu má nefna: –kennarar búa til svigrúm fyrir viðbrögð kenna nemendum vinnubrögð þess að bregðast við viðurkenna viðbrögð barna í öllum sínum fjölbreytileika Galda og Guice 1998 vísa í Martinez og Roser (1991). Einstaklingsmiðaðir kennsluhættir?

25 Rósa Eggertsdóttir25 Mat: Notar skema Kennari við nemanda: Þegar þú last söguna minnti hún þig á eitthvað sem þú þekkir eða veist um? Hvað? Hvers vegna minnti hún þig á...? [Ef svarið er nei] Minnti textinn þig á eitthvað sem hefur gerst eða þú hefur reynt? Eru það eitthvað sem þú veist um eða eitthvað í lífi þínu sem hjálpar þér við að skilja þessa bók? Hvernig auðveldar það þér að skilja ? Við vorum að tala um hvað þessi bók minnti þig á. [Hafa eftir svar barnsins]. Hvað skilur þú núna sem þú skildir ekki áður en þú last? SLETTER/volume_7_6/MPIR.pdf

26 Rósa Eggertsdóttir26 Mat: Spyr spurninga Kennari við nemanda: Hverju varstu að velta fyrir þér á meðan þú last söguna/textann? Hvaða spurningar hefur þú núna um efnið? Við vorum að ræða um spurningar sem þú varst að velta fyrir þér [endurtaktu svar barnsins]. Hvað skilur þú núna sem þú skildir ekki áður?

27 Rósa Eggertsdóttir27 Mat: Dregur ályktanir Kennari velur atvik sem kallar á túlkun [sögutexti]. 1.Getur þú spáð fyrir um hvað mun gerast í sögunni? –Hvers vegna dettur þér í hug að það/þetta muni gerast? –Geturðu sagt mér eða bent á hvort það var eitthvað í sögunni sem hjálpaði þér við forspána? [Eða] 2. Hvað er það sem þú þegar veist sem hjálpaði þér við forspána? 3.Hvað átti höfundurinn við með ____________________? Hvað var það í sögunni sem hjálpaði þér við að skilja það? 4.Við vorum að ræða um forspá og ályktanir [endurtaktu svar barnsins]. Hvað skilurðu núna sem þú skildir ekki áður?

28 Rósa Eggertsdóttir28 KVL Kann Vil vitaLært Það sem nemendur kunna Það sem nemendur vilja vita Það sem nemendur hafa lært

29 Rósa Eggertsdóttir29 Gagnvirkur lestur 1.Lesa stuttan texta 2.Endursegja helstu atriði textans 3.Búa til spurningu um efnið þannig að svarið gefi helstu atriði textans 4.Útskýra erfið orð og orðasambönd 5.Spá fyrir um næstu efnisgrein eða kafla. Þarf að þróast yfir í dýpri samræðu um merkingu efnis

30 Rósa Eggertsdóttir30 Hugtakakort

31 Rósa Eggertsdóttir31 Leitarkort um Kristján IX Gögn:ÚtlitSkaplyndiSamskipti Dökkhærð ur 40 Alþýðlegur 40 Hávaxinn 40 Grannur Notað til að koma skipulagi á öflun upplýsinga úr heimildum.

32 Rósa Eggertsdóttir32 Fræðslugrunnur

33 Rósa Eggertsdóttir33

34 Rósa Eggertsdóttir34 Rósa Eggertsdóttir34 Reykjanesviti Hlutverk að: leiðbeina um staðsetningu, vara við sigl- ingahættum vísa leið á hafnir og skipalægi.. Endurbyggður 1929 Reykjanesviti Fyrsti vitinn á Islandi, Tekinn í notkun 2. desember 1878 Íslendingar og Danir kostuðu bygginguna Lög um vitagjöld gengu í gildi um leið og kveikt var á vitanum. Staðsetning: 63.8° N 22.7°W Blikkar tvisvar á 30 sekúndna fresti.

35 Leshringur Nemendur velja sjálfir efni til að lesa. Litlir hópar saman í skamman tíma, val á bók ræður hverjir starfa saman. Hópar lesa mismunandi bækur Hópar hittast reglulega á fyrirfram ákveðnum tímum og ræða um lesefnið. Nem. styðjast við ritaðar eða teiknaðar leiðbeiningar um lesturinn og umræður. Umræðuefni koma frá nemendum. Á fundum ræða nem. saman á óþvingaðan hátt um bækur, þannig að það er í góðu lagi að koma fram með persónulegar tengingar, útúrdúra og opnar spurningar. Kennari skapar skilyrði, er ekki meðlimur hópsins eða sá sem segir til. Kennari metur frammistöðu og nemendur stunda einnig sjálfsmat. Glaðværð fylgir starfi í leshring. Þegar hópar hafa lokið við bækur, deila nemendur upplifun sinni með bekkjarfélögum og því næst myndast nýir valkostir í lestri. Rósa Eggertsdóttir35

36 Rósa Eggertsdóttir36 Aðferðir góðra lesara Muna meginatriði Endurlesa mikilvæga kafla Fara fram fyrir í texta til að fá vísbendingar Staldra við og spyrja sig spurninga Stjórna mismunandi lestrarhegðun Hægja á lestrinum eða auka hraðann Íhuga fyrri þekkingu sína til að sjá hvort þeir finna eitthvað sem þeir geta tengt við þessar nýju upplýsingar Irving 1990 Flestir nemendur búa EKKI yfir þessari færni, það þarf að kenna þeim hvernig og hvenær á að beita henni.

37 Rósa Eggertsdóttir37 Sex aðferðir sem ‘higher-level’ lesarar nota til að skilja textann sem þeir lesa. 1.Forspá / virkjun fyrri þekkingar 2.Hugsað–upphátt aðferðir til að hnitmiða (monitor) skilning 3.Stuðst við uppbyggingu texta. 4.Notkun og gerð sjónkorta t.d. á hugtakakortum 5.Taka saman / draga saman það helsta í textanum 6.Að spyrja og svara spurningum um leið og lesið er. (Tankersley, K. 2003:118. vísar í Duke og Pearson, 2002)

38 Rósa Eggertsdóttir38 Framtíðarskólinn Viðmið fyrir læsisfærni: Umskráningarfærni: hröð og sjálfvirk Lesskilningur 70% - 100% Leshraði hljóðlestrar atkv./mín Lestrarlag sveigjanlegt Ritunarfærni fjölbreytt og mikil. Skólinn: LÆSIS-kennsla upp allan grunnskólann. Allir kennarar hafa menntun á sviði læsis. Allir kennarar kenna læsi og axla ábyrgð sem slíkir. Sérstakir lestrarkennarar í grunnfærni.. Lítur á læsi sem grunnlífsleikni Setur í öndvegi: Vellíðan Félagsþroska Læsi Stærðfræði


Letölteni ppt "Lestur er línudans Leiðir til að efla lesskilning Ráðstefna í Brekkuskóla 6. september 2008. Samtök um skólaþróun og Skólaþróunarsvið HA Rósa Eggertsdóttir."

Hasonló előadás


Google Hirdetések